Ακούγεται η ψυχή του κόσμου
Όταν το φως κλείνει την πόρτα πίσω του. *
Μετά από χρόνια επιθυμίας και αναβολών, έδωσε μια στιγμή ο Θεός και βρέθηκα στην Πόλη.
«κι ήσουν Εσύ Πόλη, ω Πόλη! και ήτανε της γης το περιβόλι…»
Το λέει ο Παλαμάς… κι εγώ θαμπωμένη, μεινεμένη σ’ ένα Ω! διαρκές, προσκυνούσα ένα γύρω σοκάκια και ουρανό, μνημεία κι ανθρώπους, ένα γύρω αναζητούσα τη μία μου ρίζα, την πατρική.
Η μία γιαγιά Ελένη και ο παππούς ο Τάσος ήταν… «απ’ εκεί»…
Τα -ψι- από τα γνεψίματα της νύχτας,
τσιμπήματα στη ραχοκοκκαλιά των σκέψεων *
Συχνά νομίζω ότι ζω στο παρελθόν ή ότι δεν ζω…
Έτσι το μάτι μου δεν είδε τη σύγχρονη πραγματικότητα και η καρδιά μου κράτησε μόνο στιγμές και γωνιές για ν’ αγαπήσει…
Φυλαχτά, υποσχέσεις επιστροφής.
Συγκρούονται οι επιθυμίες
στο αλώνι των αναμνήσεων
κι ανεβαίνουν στα χείλη
ζητώντας διέξοδο,
ότι τη μέρα κρύβονται από τη γύμνωση
και τη νύχτα ελευθερώνονται
ανεμίζοντας ξέπλεκες
στο νυχτέρι της δίψας. *
Μια νύχτα, σε μια κλεφτή τσάρκα στο Πέραν, εκεί στο πανέμορφο λιθόστρωτο κοντά στο Ελληνικό Προξενείο, κάθισα για Μπαακλλαβαά…
Έτσι κάπως προφέρεται ο Μπακλαβάς εις την Πόλην.
Ο Μπακλαβάς για μας που έχουμε καταγωγή «απ’ εκεί», είναι σαν τον καφέ και την Αγία Σοφία… τα νομίζουμε δικά μας… το ίδιο νομίζουν και οι Τούρκοι.
- Τούρκικο σε μπρίκι, σκέτο και μπακλαβά φιστίκι με καϊμάκι, παρακαλώ.
Μόνο το παρακαλώ δεν κατάλαβε ο Τούρκος σερβιτόρος. Τα υπόλοιπα τα νομίζει δικά του και μου χαμογέλασε λες και του μίλησα απταίστως Τουρκικά.
Το πρόβλημα μ’ εμάς και τους γείτονες, όλους τους γείτονες, είναι πως περνάμε σε μυριάδες διαμάχες για πράγματα που δεν ανήκουν σε κανέναν αλλά αποτελούν φυσική κληρονομιά όλων μας… Είναι σαν την «κοινοκτημοσύνη του ηλιακού φωτός»…
Με τους εξ Ανατολών γείτονες διεκδικούμε αστόχως, μεταξύ άλλων πολύ πολύ σοβαρών, και την ονομασία του καφέ. Τούρκικος ή Ελληνικός…
Το «θαύμα» της διαφήμισης εδώ, χειροπιαστό…
Εταιρία εμπορίας καφέ, πατώντας πάνω σε εθνικιστικές εξάρσεις, κατάφερε και άλλαξε την εγχώρια ονομασία του από τούρκικο σε ελληνικό… λες και το χωνευτήρι Οθωμανική αυτοκρατορία δεν μας περιείχε όλους, σαν ντελβέ και κατακάθι αλλά και φουσκάλες και καϊμάκι, σε έναν μερακλίδικο και αθάνατο σε χοντρό φλιτζάνι.
Λες και αυτό είναι το πρόβλημα της εξωτερικής μας πολιτικής σε σχέση με τους Τούρκους, το όνομα του καφέ...
Προσωπικά να σας πω ότι πίνω όλων των εθνικοτήτων τους καφέδες, σε όλες τις γεύσεις.
Είμαι σαν τον άνδρα που αγαπά τις γυναίκες, δεν διαλέγει χρώμα…τις αγαπά όλες. Ξανθές, μελαχρινές, κοκκινομάλλες… Την κάθε μια για την δική της ξεχωριστή ομορφιά.
Έτσι και με τον καφέ…τον αγαπώ και δοκιμάζω. Κάποιος όμως μου «κάθεται» πιο πολύ…
Σκέτος ελληνικός, αυτός του Κέκερη, με τόπο παραγωγής την Κομοτηνή και σήμα του το κόκκινο φλιτζάνι...
Πικρός, σε αντινομία με τα σιρόπια…
Γλυκόπικρη εμπειρία… σαν την ίδια τη ζωή.
Κατηφόρισα αργά στην επιστροφή. Οι δρόμοι είχαν αδειάσει. Απρίλιαζε σε λίγο κι οι μυρωδιές της Άνοιξης σπάζαν τα τζάμια των σπιτιών και πέρναγαν σε αναστεναγμένες κάμαρες ταράζοντας τον ανατολίτικο ύπνο τους.
Νυχτεγερσία:
Της μετάληψης των σωμάτων.
Των κόκκων της άμμου που παραμερίζουν.
Της σελήνης που πορεύεται.
Στο γεωμετρικό ναρκισσισμό της. *
Λέξεις παλιές μου ταράζαν τη σκέψη.
Οι Ρωμιοί πρόγονοι ανατρίχιαζαν σε κάθε μου βήμα. Περπατούσα χωρίς πια να αναζητώ τίποτα. Ήταν όλα δικά μου.
Μιλώ με τη νύχτα.
Επιφεγγαρωμένη ή αστερίζουσα.
Υγρή:
Για την αναίτια θλίψη.
Στεγνή:
Για την τρυφερή επιθετικότητα.
Απαλή:
Σαν την ημέρα σίγουρη για τον εαυτό της. *
Νύχτα στο Πέραν, αγναντεύοντας τη μνήμη
είπα χρησμούς που άλλος είχε γράψει για μένα και δεν το ήξερα.
Η Σελήνη επιμένει
να εμφανίζεται ολόκληρη,
με φως συγκρατημένο,
βαριά,
σα χρέος που ξεχάστηκε *
Σε πρωτοείδα
Κι ύστερα
Νύχτα βραδυπορίας στον Κεράτιο
Νύχτα στο Βόσπορο
Εκεί που μπαίνει ο άνεμος του Αιγαίου και τα Νησιά κάνουν την επιθυμία βεβαιότητα
Εκεί σε βρήκα
Κάτω από φύλλα δάφνης
Στις άκρες των χαμόμηλων
Στις εμπειρίες της τσουκνίδας
Ψέλνουν οι αναμνήσεις
με τα όργανα της σιωπής.
Η ιστορία τρίβει τα χέρια της
και γεμίζουν τα κοιλώματα της νύχτας
από έγχρωμα γεγονότα. *
Έσβηνα τους μιναρέδες με τη γομολάστιχα
Άλλαζα τα ονόματα της θλίψης και της ματαιότητας
Εκεί, σε φόρεσα Πόλη μου
Ξάφνου σε διακρίνω
να έρχεσαι
μεσ’ απ’ το πέπλο της νυκτωδίας
κρατώντας εύθραυστα την αντοχή μου.
Δένουμε τα χέρια
μ’ ένα συνωμοτικό έρωτα
κι ορθώνεται η βεβαιότητα
πως δε θα μείνει γονατιστή η ελπίδα. *
Δε χρειαζόμαστε άλογα
ούτε και σύννεφα.
Η περπατησιά μας
πιότερη από καλπασμό.
Γεννηθήκαμε με τις στολές
της διείσδυσης και της πορείας,
φορεμένες ανάποδα
στ’ όνομα της παραπλάνησης.
Εκκίνηση από τη μνήμη μηδέν
χωρίς αιώνια τραύματα
και νομίμως κληρονομημένη δόξα.
Εκκίνηση με πλάνες αμφίστομες
που όμως,
το νοικοκυρεμένο κενό
για πάντα αποχαιρετούν.
Και βυθίζεται η νύχτα
στις εγκάρσιες ρυτίδες των λίθων
στις πτυχές της ανθρώπινης σάρκας. *
Τα δέντρα τείνουν τα κλαδιά τους
κι ονειρεύονται αντικρυστούς χορούς.
Μοναχικοί ύμνοι
ξεφλουδίζουν το χρέος που έρχεται
και ως λευκή σινδόνη απλώνεται
η πλατυτέρα των ελπίδων.
Ο χρόνος τροχίζει το δίσκο της νύχτας
κι αυτή μικραίνει
ώσπου,
γίνεται τελεία
στις ανθισμένες μας σκέψεις. *
Σαν Υστερόγραφο…
Η Ελληνική Νύχτα του Φαίδωνα Θεοφίλου, στάθηκε για μένα μια περίεργη συνάντηση…
Σαν να υπήρχε μέσα μου ως ανάμνηση, ως εμπειρία ή γνώση.
Σπουδή φεγγαρόλουστη στις εξεγέρσεις της κατανυκτικής σκέψης, στο απρόσμενο και το όνειρο.
Ελληνική… για τούτο και μπερδεύτηκε μέσα μου και έγινε «δική μου» τόσο, που να είναι αδύνατο να την ξεχωρίσω από τις αγαπημένες μνήμες.
Ξετυλίγεται σαν μουσική. Δεν είναι ψίθυρος. Είναι λόγος. Είναι βεβαιότητα.
… Ναι, γίνεται
Μπορεί να γίνει... Θα γίνει.
Ελένη Λ.
*Αποσπάσματα από την ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΥΧΤΑ του Φαίδωνα Θεοφίλου
Εκδόσεις ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ, α΄ έκδοση: Μάιος 2005.
"Ο Θεός στο Καφενείο"...
Το ιστολόγιο του ποιητή και συγγραφέα, Φαίδωνα Θεοφίλου
Φωτογραφίες: Alex Webb, Ara Guler, Bruno Barbey, Gueorgui Pinkhassov, Martine Franck, Nikos Oikonomopoulos, Προσωπικό αρχείο.
